Simültane tercümenin incelikleri ve tavsiyeler
Tanra Ltd. Rusça çeviri hizmetlerinde profesyonel çözümler sunar.
Ülkeler arasındaki politik, ekonomik ve kültürel ilişkiler gelişim gösterdikçe, Türkiye'de de dahil olmak üzere, tercüme hizmetlerine duyulan taleplerde gözle görülür bir artış görülmüştür.
Tercümanlık sektöründe çalışan birçok kişi, sadece tercümanlık hizmetleriyle ilgilenen değil, fakat tüm uluslararası bir konferansın, kongrenin veya benzer bir organizasyonun, simültane çeviriye özgü ekipmanların kullanılması suretiyle organize edilmesini talep eden müşterilerle karşılaşmıştır. Bu sebeple bu yazıda, öncelikle, uluslararası organizasyonlarının başarılı bir şekilde hazırlanması ve yürütülmesi için gerekli olan faktörler üstünde durulacaktır.
İlk olarak kesin katılımcı sayısının ve organizasyon şeklinin (genel toplantı, yuvarlak masa toplantısı, atölye çalışması vs.) belirlenmesi gerekmektedir. Bu iş için ayrılacak mekanın da organizasyon şekline uygun olması gerekmektedir. Örneğin bir genel toplantı için en uygun yer büyük bir konferans salonu olacaktır.
Organizasyonun başarılı bir şekilde yürütülmesi konusunda yerleşim planının da büyük önem taşıdığı göz önünde bulundurulmalıdır. Örneğin 50 kişi için ayrılan bir konferans salononda 50 katılımcıdan fazlası bulundurulmamalıdır.
Organizasyonun başarısını etkileyen bir diğer konu da gündem programıdır. Standart bir programın, birbirini takip eden 2-3 oturumla geçen genel bir toplantı şeklinde olduğunu söyleyebiliriz.
Bundan sonraki adım, hangi dillere ve kaç sayıda tercümana gereksinim duyulacağı konusunun belirlenmesi olacaktır. Örneğin, üç farklı yerde İngilizce-Türkçe dillerinde düzenlenecek olan bir gündem programını ele alalım. Bu durumda altı simültane tercümana ihtiyaç duyulacaktır. İlk bakışta fazla sayıda gelen altı simültane tercümanın neden gerekli olduğuna yakından bir göz atalım:
İki tercüman genel toplantıdaki simültane işi konusunda sorumlu olacaktır. Bir diğer ikisi, genel toplantının sonunda devam edecek olan görüşmelerde ve aynı binada görev alacak; son iki tercüman ise diğer iki çalışma yerinde tercümanlık yapacaktır. Genel toplantının uzun sürmesi halinde (3 saat ve daha fazla), altı tercümanın tümü genel toplantıdaki çeviri işini sırayla devralacaktır. Bu durumda her çevirmene dinlenme için ayrılan zaman 20 dakika olacaktır. Toplantı sonunda tüm tercümanlar atölye çalışmalarına gidecektir.
Bir diğer örneği ele alalım. Uluslararası bir organizasyon için Türkçe, İngilizce ve Rusça dillerine ihtiyaç duyulmuş olsun. Organizasyon Türkiye'de düzenlenecekse ortak dil için de doğal olarak Türkçe kullanılacaktır. Yani, bir konuşmacı İngilizce dilinde sunum yaptığında, kişinin konuşması önce Türkçe'ye sonra da Rusça'ya çevrilecektir. Aynı şekilde Rusça dilinde sunum yapan bir konuşmacının konuşması önce Türkçe'ye sonra İngilizce'ye tercüme edilecektir. Türkçe dilinde sunum yapan kişinin konuşması ise doğrudan ilgili dillere tercüme edilecektir.
Söz konusu organizasyon örneğinde toplam on iki tercümana ihtiyaç duyulacaktır. Dördü genel toplantıda, diğerleri atöyle çalışmalarında (ikisi Rusça'dan Türkçe'ye, ikisi Türkçe'den Rusça'ya, ikisi İngilizce'den Türkçe'ye ve ikisi Türkçe'den İngilizce'ye olan tercümelerde) görev alacaktır.
Yoğunluğunun az olması halinde, atöyle çalışmaları için ayrılan tercüman sayısı yarıya indirilerek toplam sekiz simültane tercümanın çalışması sağlanabilir.
Bir diğer organizasyon şekli de ortak dilin kullanılmamasıdır. Uluslararası Konferans Tercümanları Derneği ortak dilin kullanılmasına yanaşmamaktadır. Bu, Uluslararası Konferans Tercümanları Derneği üyesi tercümanlarının temel prensiplerinden biridir. Tüm dünyada kaynak dilin doğrudan hedef dile tercüme edilmesi genel kabul görmüştür. Böyle bir yaklaşlım yanlış da değildir; çünkü ortak dilin kullanıldığı durumlarla karşılaştırıldığında doğrudan hedef dile yapılan tercümelerde daha az hata, belirsizlik ve atlama olmaktadır.
Uluslararası Konferans Tercümanları Derneği üyesi tercümanlarının bir diğer önemli çalışma prensibi de sadece yabancı dilden ana dile simültane tercüme yapmalarıdır. Bu prensip Birleşmiş Milletler Topluluğu, Avrupa Birliği, Avrupa Birliği Komisyonu ve diğer uluslararası kuruluşlarda da sıkı bir şekilde uygulanmaktadır.
Standart bir gündem programına göre simültane tercüme hizmetlerinin tekrar organize edilmesi konusuna dönecek olursak:
Yandaki gibi üç kabin kurulmakta ve yoğunluğa bağlı olarak her kabinde, her yirmi dakikada bir değişen toplam iki tercüman (iki ayrı hedef diline simültane tercüme yapan iki tercüman) veya toplam dört tercüman (iki ayrı hedef diline simültane tercüme yapan iki tercüman ve yardımcıları) çalışmaktadır. Diğer bir deyişle, yoğunluğa bağlı olarak 6 veya 12 tercümana ihtiyaç duyulacaktır.
Birinci kabinde ana dili Türkçe olan tercümanlar çalışacak, Rusça'dan Türkçe'ye ve İngilizce'den Türkçe'ye simültane tercümanlık yapacaktır.
İkinci kabinde ana dili Rusça olan tercümanlar çalışacak, Türkçe'den Rusça'ya ve İngilizce'den Rusça'ya simültane tercümanlık yapacaktır.
Üçüncü kabinde ana dili İngilizce olan tercümanlar çalışacak, Türkçe'den İngilizce'ye ve Rusça'dan İngilizce'ye simültane tercümanlık yapacaktır.
Başarılı bir organizasyon için teknik ekipmanların zamanında temin edilmesinin gerekli olduğunu da unutmamak gerek. Teknik ekipmanları önceden kiralamak ve teknik uzmana kurdurtmak yerinde bir karar olacaktır.
Genel toplantılar için konferans siteminin kullanılması tavsiye edilmektedir. Kolayca hareket ettirilmesi ve kapatılabilmesi sebebiyle sunum yapam kişilerin konuşma sırasında mikrofon kullanmaları daha rahat olacaktır. Böyle bir sistem, kontrol ünitesi ve yeterli sayıdaki mikrofonlardan oluşmaktadır.
Konuşmanın iyi bir şekilde duyulması için mekanın ses mikseri, akustik monitörler veya sıradan kolonlar ile donatılması gerekmektedir. Kolonlar, mekan alanına uygun boyutta olmalıdır.
Sunum yapan kişiler Microsoft Power Point sunumlarından yararlanmayı pek sever. Görüntünün kaliteli olması ve dinleyicilerin görüntüleri kolayca takip edebilmesi için, konuşmayı yapan kişi, söz konusu sunumları, diz üstü bilgisayarına bağlanan projektör yardımıyla ekrana yansıtır. Projeksiyon makinesinin yerleşiminde, düz projeksiyon prensibiyle çalışan makinelerin, önünden geçen kişilerin gölgesinden etkilenmeyecek şekilde yerleştirilmesi gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır. Bu tür "zararlı" kişilerin etkisini en aza indirgemek için ters projeksiyon sistemiyle çalışan makinelerin kullanımına karar verildiği durumlarda projeksiyon makinesinin ekran gerisinde yerleştirilmesi için yeterli alanın tahsis edilmesi gerektiği unutulmamalıdır.
Simültane tercümanlığının organize edilmesi için aşağıdaki standart cihazların temin edilmesi gerekmektedir:
- 8 kanallık kontrol ünitesinin dahil olduğu standart simültane tercüme takımı - 1 adet;
- İki tercüman için kontrol kumandası - 1 adet;
- 10-20 kw'lık kızılötesi radyatör - 2 adet;
- Kulaklık ve mikrofonlar;
- Kızılötesi alıcılar;
- Ses yalıtımlı kabin (euro standard).
Kabin kapısının sıkı bir şekilde kapandığından emin olunması gerekmektedir; zira özellikle toplantı masasının yakınında bulunan kabinin iyice kapanmaması, olumsuz etkisi bir yana toplantının kesilmesine dahi neden olabilir. Mevcut dünya standartlarına uygun olarak yalıtılmış bir tercüman kabinin kullanılması böyle olumsuz bir duruma mani olacaktır.
Sürekli gelişen tercüme piyasası ve konferansların organize edilmesi ve tercümanlık hizmetlerin sunulması ile ilgili taleplerin değişmesi, sözlü tercümanların kullanılması suretiyle uluslararası görüşmelerin organize edilmesi sırasında karşılaşılan tüm problemlerin herhangi bir yazıda ele alınmasını tabi ki mümkün kılmaz. Bununla birlikte, şu ya da bu sebepten dolayı tercümanlığı seçen kişilerin bu yazıyı yararlı bulacağını umut ederim.